Lathrometanastis

Τέχνη – Ανατροπή – Δημιουργία

ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΟ «ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΝΕΓΡΟΣ – Ο ΤΙΓΡΗΣ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ» 28/10/2012

Filed under: ΒΙΒΛΙΑ — lathrometanastis @ 7:05 μμ

Πρωτοάκουσα το όνομα του Τέο Ρόμβου στα 1978, όταν μαθητής γυμνασίου πήγα στην Αλκυονίδα για να παρακολουθήσω την σουρεαλιστική ταινία – σκάνδαλο της εποχής «Πέφτουν οι σφαίρες σαν το χαλάζι…». Θυμάμαι ότι η αίθουσα ήταν γεμάτη με δεκάδες καθιστούς και όρθιους πιτσιρικάδες που συμμετείχαν, γελούσαν και απολάμβαναν τη φευγάτη ατμόσφαιρα μιας ταινίας που κορόιδευε απροκάλυπτα τον συντηρητισμό και τη σοβαροφάνεια της κυρίαρχης αισθητικής.

Στη συνέχεια συνάντησα ξανά το όνομα του Ρόμβου σαν τον πρώτο μεταφραστή του Μπουκόφσκι στην Ελλάδα, αλλά και σαν πρωτεργάτη του περιοδικού-φάρσα «Τρύπα» που έκανε την εμφάνισή του στα περίπτερα της πλατείας Κάνιγγος στις αρχές της δεκαετίας του ΄80. Έπειτα διάβασα τα δύο του βιβλία στην Απόπειρα που σήμερα είναι πια δυσεύρετα, το «Πλάνος Δρόμος» και το «Τρία φεγγάρια στην πλατεία»: Ιστορίες αναρχικής περιπλάνησης και ελεύθερου έρωτα με ένα πνεύμα πρωτόγνωρο για τα ελληνικά δεδομένα.

Στο πέρασμα του χρόνου, αυτό το πνεύμα της αμφισβήτησης της δεκαετίας του ’70 υποχωρούσε μέχρις εξαφανίσεως, οι νόρμες του μικροαστισμού επέλαυναν σαν οδοστρωτήρας σαρώνοντας τις μικρές εναλλακτικές εστίες διαφορετικότητας. Τα εκδοτικά πειράματα περιορίστηκαν σε μονοψήφιο αριθμό ενώ ο ίδιος ο Ρόμβος εγκαταστάθηκε  τα τελευταία χρόνια στη Σύρο με τη συντρόφισσά του Χαρά Πελεκάνου.

Ωστόσο, το «τρομερό παιδί» της δεκαετίας του ’70 χτύπησε ξανά: Πριν λίγες μέρες τέλειωσα το τελευταίο (9ο στη σειρά) βιβλίο του «Γεώργιος Νέγρος – Ο τίγρης του Αιγαίου». Ένα βιβλίο – ημερολόγιο ενός θρυλικού πειρατή που όργωσε το Αιγαίο πέλαγος πριν από δύο αιώνες.

Το έναυσμα για τη συγγραφή δόθηκε τυχαία. Όπως σημειώνει ο ίδιος ο Ρόμβος:

«Κάποια νύχτα άκουσα έναν παράξενο και συνεχή θόρυβο, κάτι σαν τρίξιμο μέσα από τον τοίχο… Το επόμενο πρωινό έψαξα στο πάνω πάτωμα όλο το δυτικό τοίχο που είναι λαξεμένος μέσα στο βράχο, ερεύνησα εξονυχιστικά τις σχισμές της αμυγδαλόπετρας… χτυπούσα τα ντουβάρια ένα προς ένα μήπως ακούσω ήχο υπόκωφο. Και πράγματι, κάποια στιγμή, ο ήχος σ’ ένα σημείο ακούστηκε διαφορετικός. Πήρα το σκεπάρνι και γκρέμισα το φαγωμένο σοβά. Από πίσω αποκαλύφθηκε μια βαθιά θυρίδα χτισμένη ως επάνω με πέτρες. Τις έβγαλα προσεκτικά μία μία και όταν σήκωσα τις τελευταίες ανακάλυψα από κάτω κάποια παλιά έγγραφα. Φύσηξα και τίναξα τα χώματα… Ανάμεσα σε όλα αυτά και ένα κατασκονισμένο βιβλιόπουλο, ένα μάτσο χειρόγραφα τρυπημένα και δεμένα με σπάγκο. Τίναξα τη σκόνη που τα σκέπαζε, κάθισα κατάχαμα κι άρχιζα να τα ξεφυλλίζω. Ένα τεφτέρι γραμμένο ολόκληρο με μολύβι, χωρίς στίξη και κεφαλαία, μόνο πεζά, από άνθρωπο που ήξερε στοιχειωδώς να γράφει. Τ΄όνομά του Γεώργιος Νέγρος, εποχή γύρω στα 1850.»

Αυτή, λοιπόν, η τυχαία ανακάλυψη (;) έδωσε την αφορμή για μια προσωπική μελέτη ετών με καθημερινές επισκέψεις το Ιστορικό Αρχείο της Σύρου. Ανασκάλεψε και ανέσυρε αναφορές του 19ου αιώνα, διαθήκες και κιτρινισμένα έγγραφα, αξιοποίησε δεκάδες βιβλία γύρω απ’ τα πειρατικά κατορθώματα για να καταφέρει να ανασυστήσει μια ολόκληρη εποχή όπου οι προσβολές ξεπλένονταν με αίμα και όπου το τίμημα για μια ζωή έξω απ’ τις συμβατικότητες των νοικοκυραίων ήταν η περιθωριοποίηση ή και η εξόντωση. Χωρίς να εξωραΐζει τη βία και το έγκλημα μας παρέδωσε μια συναρπαστική ματιά στα ήθη και την πραγματικότητα μιας εποχής μακρινής αλλά αναγνωρίσιμης.

Ο «Γεώργιος Νέγρος» είναι ένα επίτευγμα: Πρώτα απ’ όλα γιατί είναι ένα βιβλίο γραμμένο σε μια νησιώτικη ντοπιολαλιά του 19ου αιώνα, που φανερώνει ανάγλυφα όλη την εργασία, την προσοχή και τη σοβαρότητα του Ρόμβου στην προσέγγιση του αντικείμενού του. Αλλά ο δεύτερος λόγος είναι ακόμα πιο σημαντικός. Σε μια εποχή πνευματικής υποχώρησης, μακριά από ομφαλοσκοπήσεις και φιλολογικές ωραιοποιήσεις, ο Τέος Ρόμβος προσφέρει μια πρωτότυπη και αναπάντεχη ματιά που φέρνει κάτι απ’ τον αέρα της πειρατικής και ανυπόταχτης ελευθερίας σε μια άνυδρη εποχή…

Advertisements
 

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s