Lathrometanastis

Τέχνη – Ανατροπή – Δημιουργία

TIPNIS – Η αρχή του τέλους για τον Μοράλες στη Βολιβία; 28/09/2011

Filed under: ΑΝΑΛΥΣΕΙς — lathrometanastis @ 8:24 πμ

Από το http://www.rednotebook.gr

 

Από τις 15 Αυγούστου περπατούσαν χίλιοι ιθαγενείς στην πορεία ζωής, όπως την είχαν ονομάσει, με τελικό στόχο τη διαδήλωση έξω από τη Βουλή στη Λα Παζ

 

Της Δήμητρας Σπαθαρίδου

Οι αμαζόνειοι ιθαγενείς της Βολιβίας μετράνε νεκρούς και τραυματίες μετά τη διάλυση της πορείας τους για τη διάσωση του εθνικού πάρκου TIPNIS (Territorio Indígena y Parque Nacional Isiboro-Secure) από την αστυνομία την Κυριακή το βράδυ. Η εκτεταμένη χρήση όπλων, δακρυγόνων και βίας από πεντακόσιους περίπου αστυνομικούς οδήγησε στο θάνατο από ασφυξία ενός βρέφους τριών μηνών, ενώ άγνωστος είναι ο αριθμός από επιπλέον νεκρούς, τραυματίες και συλληφθέντες. Μέσα στον πανικό, καθώς η επίθεση έγινε αιφνιδιαστικά, οι ιθαγενείς για να ξεφύγουν κρύφτηκαν μέσα στην αμαζόνεια ζούγκλα με αποτέλεσμα ένα μεγάλο ποσοστό να αγνοείται. Η πρωτοφανής για την κυβέρνηση Μοράλες, βίαιη καταστολή διαδηλωτών σηματοδοτεί την οριστική ρήξη της κυβέρνησης με τα κοινωνικά κινήματα και τους ιθαγενείς που την στήριξαν.

Οι χίλιοι ιθαγενείς είχαν ξεκινήσει πορεία από την Τρινιδάδ, πόλη της Αμαζονίας και θα διένυαν 600 χιλιόμετρα στο σύνολο τους για να φτάσουν ως τη Λα Παζ και να ενωθούν με άλλους διαδηλωτές. Στόχος τους η ακύρωση της κατασκευής ενός δρόμου 304 χιλιομέτρων που θα περάσει μέσα από την καρδιά του εθνικού πάρκου TIPNIS, το οποίο έχει κηρυχτεί προστατευόμενο λόγω της βιοποικιλότητας του αλλά και για τους 15 χιλιάδες ιθαγενείς Μοχένιο, Γιουρακαρέ και Τσιμάνε, που ζουν μέσα στο πάρκο. Με τις μπουλντόζες να έχουν φτάσει στην περιοχή από τον Αύγουστο, ο αγώνας τους έχει εντατικοποιηθεί μπλοκάροντας την είσοδο του πάρκου και κάνοντας εκκλήσεις για βοήθεια στη διεθνή κοινότητα. Την αλληλεγγύη και στήριξη στους αμαζόνειους ιθαγενείς έχει δώσει το CONAMAQ, δηλαδή η συνομοσπονδία των δυο μεγαλύτερων κοινοτήτων ιθαγενών Κέτσουα- Αϋμάρα καθώς και εργατικά συνδικάτα, οικολογικά κινήματα και οι φοιτητές. Το κέντρο της Λα Παζ υπολειτουργεί εδώ και μέρες με καθημερινές πορείες και αποκλεισμούς δρόμων, ενώ όλα τα πανεπιστήμια της χώρας βρίσκονται υπό κατάληψη.

Η κυβέρνηση επιμένει στην κατασκευή του δρόμου καθώς είναι αναγκαίος για την ανάπτυξη της χώρας, αλλά και για την κυβέρνηση της Βραζιλίας, η οποία είναι και ο κύριος χρηματοδότης. Το έργο αυτό, που θα συνδέσει την Κοτσαμπάμπα, αγροτική περιοχή στο κέντρο της Βολιβίας με το Μπένι, νομό στα βορειανατολικά σύνορα με τη Βραζιλία, εντάσσεται σ’ ένα μεγαλύτερο έργο κατασκευής ενός δρόμου 1400 χμ που θα συνδέσει τη Βραζιλία με τη Χιλή και τον Ειρηνικό Ωκεανό και θα εντείνει τις εξαγωγές της. Η χρηματοδότηση έρχεται από το IIRSA (Πρωτοβουλία για την Ανάπτυξη των Τοπικών Υποδομών της Νότιας Αμερικής), πακέτο ανάπτυξης με έργα χρηματοδοτούμενα από τις πλούσιες χώρες της ηπείρου όπως η Βραζιλία και η Χιλή. Με την κατασκευή αυτών των έργων προωθείται, όπως υποστηρίζουν κοινωνικά κινήματα και ιθαγενείς, ένα μοντέλο ανάπτυξης και εκσυγχρονισμού που συντηρεί την εκμετάλλευση των αυτοχθόνων κοινωνιών από το κράτος και τις εταιρίες.

Μετά τη εντολή για βίαιη καταστολή, ο Μοράλες δεσμεύτηκε να προχωρήσει σε δημοψήφισμα για την κατασκευή του δρόμου με τη συμμετοχή των δύο νομών, της Κοτσαμπάμπα και του Μπένι. Η πρόταση όμως απορρίπτεται από τους ιθαγενείς κατοίκους του πάρκου καθώς όπως λένε, παραβιάζεται το συνταγματικά κατοχυρωμένο δικαίωμα τους να αποφασίζουν οι ίδιοι, με τη συμβολή αλλά όχι την επιβολή του κράτους, για την εκμετάλλευση της γης τους.

Παράλληλα τονίζουν το γεγονός ότι έχουν ανακαλυφθεί στο πάρκο κοιτάσματα υδρογονανθράκων. Οι ιθαγενείς πιστεύουν ότι αν κάνουν πίσω στην κατασκευή του δρόμου θα ξεκινήσει η αρχή του τέλους για την κοινότητα τους. Όπως λένε βασισμένοι στην εμπειρία του βολιβιανού λαού, η υποχώρηση σε κυριαρχικά δικαιώματα σχεδόν πάντα οδηγεί σε ολοκληρωτική απώλεια των δικαιωμάτων.

Η βολιβιανή κυβέρνηση έχει ήδη δώσει το πράσινο φως σε πολυεθνικές για την εκμετάλλευση των υδρογονανθράκων σε άλλα σημεία της χώρας και το ίδιο δεν θα αργήσει να γίνει και στο TIPNIS.

Η κυβέρνηση του Μοράλες πάντως υποστηρίζει πως ο δρόμος γίνεται, όχι μόνο για να εξυπηρετήσει τα συμφέροντα της Βραζιλίας αλλά και για λόγους εθνικού συμφέροντος. Η διαδρομή Τσαπάρε-Σαν Ιγνάσιο Μόνχος που μέχρι σήμερα ενώνει τους δύο νομούς είναι διάρκειας δεκαέξι ωρών, κάνοντας τον γύρο του πάρκου. Με τον καινούργιο δρόμο θα μειωθεί στις πέντε. Η κατασκευή του δρόμου υποστηρίζεται ιδιαίτερα από αγρότες της Κοτσαμπάμπα και της Τρινιδάδ, των δύο πόλεων δηλαδή στα άκρα του δρόμου, καθώς θα διευκολύνει το μεταξύ τους εμπόριο. Η κυβέρνηση τονίζει συνεχώς τη σημασία του έργου ιδιαίτερα για την κοινότητα της Τρινιδάδ, που είναι από τις πιο φτωχές στη Βολιβία. Έτσι δυσχεραίνεται η θέση των κοινωνικών κινημάτων και των ιθαγενών, που εμφανίζονται κατά της πάταξης της φτώχιας και της εθνικής ανάπτυξης.

Οι τελευταίοι όμως αντιπαρατάσσουν τέσσερις διαφορετικούς τρόπους με τους οποίους μπορεί να κατασκευαστεί ο δρόμος χωρίς να περνά από την καρδιά του πάρκου με τον πιο σύντομο απ’ όλους να προσθέτει τέσσερις ακόμα ώρες στη διαδρομή. Οι ιθαγενείς υποστηρίζουν ότι αν η ανάπτυξη πρόκειται να επιφέρει τον θάνατο, την καταστροφή και τον διχασμό κοινοτήτων (αγρότες κατά ιθαγενών), τότε αυτή η ανάπτυξη θα πρέπει να απορρίπτεται. Τα διλλήματα μεταξύ εθνικής ανάπτυξης και προστασίας της φύσης και των δικαιωμάτων των ιθαγενών που οδηγούν σε αποκλειστικές λύσεις όπως η de facto κατασκευή του δρόμου ‘είτε το θέλουμε είτε όχι’, όπως δήλωσε ο Μοράλες τον Αύγουστο, είναι παραπλανητικά. Τα κοινωνικά κινήματα και οι ιθαγενείς στήριξαν την κυβέρνηση του με σκοπό όχι να συντηρήσει τέτοιες λογικές, αλλά να εφαρμόσει μια άλλου είδους ανάπτυξης, που θα βασίζεται στην άμεση δημοκρατία, τον σεβασμό των δικαιωμάτων και την ζωή σε αρμονία με τη φύση.

Η σύγκρουση πάντως μεταξύ ιθαγενών και κοινωνικών κινημάτων από τη μια, και της κυβέρνησης της Βολιβίας από την άλλη, ήταν αναμενόμενη. Οι πρώτοι έχουν κουραστεί από την ασυνέπεια μεταξύ του αντικαπιταλιστικού λόγου του Μοράλες με τις πράξεις και πολιτικές του. Σ’ ένα ιδιαίτερα φορτισμένο λόγο, ο γραμματέας της CONAMAQ λέει πως «Ο Έβο συνεχίζει τη μακρά ιστορία του ρατσιστικού κράτους που επιβάλλεται βίαια στους ιθαγενείς. Ένα κράτος που αυτή τη φορά είναι καρυκευμένο με εθνικιστική ρητορική και τελετουργίες των ιθαγενών για να θεμελιώσει την νομιμοποίησή του». Η απαίτηση για αυτοδιοίκηση και αυτονομία των ιθαγενών είναι ακόμα ένας λόγος που όλες οι διαφορετικές κοινότητες των ιθαγενών συμμετέχουν στον αγώνα. Ο Μοράλες έχει αργήσει εσκεμμένα να εκπληρώσει και αυτή την προεκλογική του υπόσχεση.

Τα κοινωνικά κινήματα τονίζουν επίσης την πλήρη αποτυχία της τήρησης του καινούργιου Συντάγματος, που ψηφίστηκε το 2009 με δημοψήφισμα. Συγκεκριμένα, η κατασκευή του δρόμου μέσα από το πάρκο TIPNIS παραβιάζει δεκαέξι άρθρα του Συντάγματος, ανάμεσα τους το δικαίωμα των ιθαγενών να αποφασίζουν για τη γη τους αλλά και τα δικαιώματα της Πατσαμάμα (Μητέρα Γη). Υπολογίζεται ότι η κατασκευή του δρόμου θα οδηγήσει άμεσα ή έμμεσα στην καταστροφή τριάντα χιλιάδων στρεμμάτων τροπικού δάσους.

Η κυβέρνηση του Μοράλες έχει επιδοθεί από τον Αύγουστο σε μια διαρκή προπαγάνδα κατά του αγώνα των αμαζόνειων ιθαγενών. Με συνεχείς συκοφαντίες και κατασκευασμένα στοιχεία, υποστηρίζει ότι οι ιθαγενείς είναι πληρωμένοι από δυτικές ΜΚΟ και από την αμερικανική κυβέρνηση. Τα καθεστωτικά μέσα ενημέρωσης αναπαράγουν την εικόνα του ιθαγενή ως «αφελούς πρωτόγονου» που εύκολα χειραγωγείται, εικόνα που προωθήθηκε και από τις προηγούμενες κυβερνήσεις. Παράλληλα, ο Μοράλες εκβιάζει την βολιβιανή κοινωνία, υποστηρίζοντας ότι οποιαδήποτε κριτική στην κυβέρνηση του φέρνει ένα βήμα πιο κοντά στην εξουσία τη δεξιά αντιπολίτευση.

Η κατάσταση στη Βολιβία είναι αμφίρροπη. Αρκετά μέλη του κυβερνητικού κόμματος, του MAS (Movimiento al Socialismo), έχουν ήδη παραιτηθεί. Ξεκινούν να οργανώνονται μαζικές πορείες στις μεγάλες πόλεις και έχει κηρυχτεί απεργία σε μέσα μεταφοράς και δημόσιο. Ο τρόπος αντιμετώπισης της κρίσης από τη βολιβιανή κυβέρνηση θα καθορίσει πολλά, κυρίως την πορεία και την τύχη του δομικού μετασχηματισμού του κράτους που ξεκίνησε ο Μοράλες. Η άμεση δημοκρατία και η προστασία των δικαιωμάτων όμως παραμένουν οι στόχοι των βολιβιανών ιθαγενών και όπως φαίνεται, ο Μοράλες δεν τους συμμερίζεται.

 

Advertisements
 

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s