Lathrometanastis

Τέχνη – Ανατροπή – Δημιουργία

DEBTOCRACY: ΓΥΡΙΖΟΝΤΑΣ ΓΥΡΩ ΑΠ’ ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ 07/04/2011

Filed under: ΣΧΟΛΙΑ - ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ — lathrometanastis @ 8:42 μμ

 

Είδα το διαφημιζόμενο ντοκιμαντέρ Debtocracy που επιχειρεί να προσφέρει μια εναλλακτική, αριστερή απάντηση στο ζήτημα του χρέους και την καπιταλιστική κρίση. Δυστυχώς, κατά τη γνώμη μου, αποτελεί μια ανακύκλωση των ίδιων (αδιέξοδων) προβληματισμών που δεν καταφέρνουν να προσφέρουν μια ριζική και επαρκή διέξοδο από την τρέχουσα κόλαση του νεοφιλελευθερισμού .

«Έξοδος από το αδιέξοδο της κοινωνίας της ανάπτυξης σημαίνει αναμφίβολα εξεύρεση των δρόμων για τη δημιουργία ενός άλλου κόσμου, επιλεγμένης εγκράτειας και ολιγαρκούς αφθονίας, ο οποίος πιστεύουμε ότι μπορεί να υπάρξειž σημαίνει όμως –για να το πετύχουμε αυτό- και την έξοδο από το τέλμα της «κριτικής» σκέψης, δηλαδή της ετοιματζίδικης σκέψης που αποτελεί σήμερα το διανοητικό «κεφάλαιο» των διάφορων συνιστωσών της Αριστεράς –όλων των συνιστωσών της Αριστεράς».

ΣΕΡΖ ΛΑΤΟΥΣ, «Μπορεί άραγε η Αριστερά να ξεφύγει από τον οικονομισμό;» Πρόταγμα, Δεκέμβρης 2010

Μια πρώτη παρατήρηση αφορά το ζήτημα της «ανταγωνιστικότητας της ελλ. οικονομίας». Ο καθηγητής κ. Κ. Λαπαβίτσας αναφέρει στην τοποθέτησή του ότι «η περιφέρεια έχει χαμηλή ανταγωνιστικότητα», ενώ στην ανάλυσή του λέει ότι η απώλεια της ανταγωνιστικότητας δημιουργεί έλλειμμα και προκαλεί τη συσσώρευση του χρέους. Ωστόσο, η ίδια η λογική της ανταγωνιστικότητας είναι η γενεσιουργός αιτία που  μας φέρνει στα σημερινά αδιέξοδα. Η «ανταγωνιστικότητα» και η «ανάπτυξη» δεν είναι παρά αγοραίες ονομασίες για αυτό που ο Μαρξ αποκαλούσε «απεριόριστη συσσώρευση του κεφάλαιου». Αυτή η απεριόριστη συσσώρευση αποτελεί την πηγή όλων των αδιεξόδων και των αδικιών του καπιταλισμού. Η ανταγωνιστικότητα, λοιπόν, επιτυγχάνεται από την αξιοποίηση των τεχνολογικών καινοτομιών ΚΑΙ από την υπερεκμετάλλευση των εργατών για την εξαγωγή ενός ικανοποιητικού ποσοστού κέρδους. Θα περίμενε κανείς κάποια λέξη κριτικής για την ουσία του καπιταλιστικού συστήματος – αλλά μάταια…

Η νέα πρόταση που καταθέτει στο τραπέζι το Deptocracy είναι η λογική του «επαχθούς χρέους». Σύμφωνα μ’ αυτήν, η αριστερά οφείλει να στηρίξει το αίτημα της εξέτασης των δανείων που έχουν συναφθεί για να διαχωρίσει τα «νόμιμα» από τα «παράνομα». Ωστόσο, στο τέλος του ντοκιμαντέρ αναφέρεται ότι είτε έτσι είτε αλλιώς το χρέος δεν πρέπει να πληρωθεί.  Αφελής απορία: επομένως για ποιό λόγο χρειάζεται να ξεκινήσουμε μια μακρόχρονη διαδικασία που θα έχει σαν κατάληξη το να αποδείξουμε ότι ένα μέρος του χρέους είναι «επαχθές», αν η πρόταση είναι η παύση πληρωμών; Είναι αυτό που χρειάζεται να ακούσει για να κινητοποιηθεί ο άνεργος, ο υποαπασχολούμενος, ο νεόπτωχος ή μήπως μια τέτοια πρόταση απλώς θα μας περιπλέξει σε μακρόσυρτες διαδικασίες συζητήσεων την ώρα που η νεοφιλελεύθερη επέλαση συνεχίζει με αμείωτο ρυθμό;

Στο τέλος της ταινίας διατυπώνεται η άποψη ότι η πρόταση διερεύνησης του «επαχθούς χρέους» δεν είναι  απλώς ένα λογιστικό ζήτημα, αλλά ένα ζήτημα πολιτικής πάλης, υπόθεση δηλ. του μαζικού κινήματος. Και πάλι προκύπτει μια εύλογη παρατήρηση: Η αριστερά που έχει ξεχάσει την ίδια την πολιτική πάλη οφείλει να αποδείξει την σοβαρότητα και την αξιοπιστία της. Μπορεί να το κάνει π.χ. παρεμβαίνοντας στο πρωτοφανές σκάνδαλο της Κερατέας, όπου μια ολόκληρη πόλη βρίσκεται σε εξέγερση τέσσερις ολόκληρους μήνες τώρα και  η αριστερά λάμπει δια της απουσίας της, προτιμώντας να καταθέτει εποικοδομητικές προτάσεις και σχέδια διεξόδου…

Αυτό το κείμενο γράφτηκε εν θερμώ αμέσως μετά την παρακολούθηση της ταινίας και με διάθεση ενός πρώτου σχολιασμού. Μ΄ αυτή την έννοια αποτελεί και μια προσπάθεια τοποθέτησης απέναντι στο «τέλμα της «κριτικής» σκέψης, δηλαδή της ετοιματζίδικης σκέψης που αποτελεί σήμερα το διανοητικό «κεφάλαιο» των διάφορων συνιστωσών της Αριστεράς». Η μόνη διέξοδος που βλέπω είναι μια συζήτηση εφ’ όλης της ύλης, χωρίς προαπαιτούμενα και προκατασκευασμένες ιδέες.

Advertisements
 

5 Responses to “DEBTOCRACY: ΓΥΡΙΖΟΝΤΑΣ ΓΥΡΩ ΑΠ’ ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ”

  1. Κωστής Says:

    νδιαφέρουσα παρατήρηση.

  2. --- Says:

    Θα χρειαζόταν επίσης κάποια αναφορά στην πολιτική του Κορέα που ξέχασε όλες τις προεκλογικές του δεσμεύσεις (θυμίζει τιποτα αυτό;)

  3. enas Says:

    Εξαιρετικό κείμενο. Συμφωνώ απολύτως ότι δεν χρειαζόμαστε εναλλακτικές λύσεις μέσα στον καπιταλιστικό και ολιγαρχικό τρόπο θέσμισης. Αυτό που χρειαζόμαστε είναι την αμφισβήτηση της κεντρικής σημασίας που κατέχει η οικονομία, οι αριθμοί και η κατανάλωση στη ζωή μας. Πρέπει να βάλουμε την οικονομία στη θέση της (ως απλό εργαλείο ευημερίας) και τον άνθρωπο στη θεση που κατέχει σήμερα η οικονομία. Δεν χρειαζόμαστε αυτή την παραγωγική και καταναλωτική αφθονία, αλλά ένα λιτό και ανθρώπινο βιωτικό επίπεδο (χωρίς φυσικά να φτάνουμε στο άλλο άκρο του πρωτογονισμού). Αυτή η ΕΠΙΛΟΓΗ της ανελέητης ανάπτυξης είναι αδιέξοδη και σε οικολογικό επίπεδο και σε ανθρωπολογικό.

    Το πρόβλημα μας σήμερα δεν είναι, ΑΠΛΩΣ η οικονομία, αλλά ευρύτερο και συνολικό : πως θα αναθεωρήσουμε τις κυρίαρχες σημασίες, νόρμες και αξίες και πως θα φτιάξουμε μια κοινωνία που θα έχει πραγματική, άμεση δημοκρατία, ισότητα, ελευθερία και εν τέλει αυτονομία.

  4. Nicolas Says:

    Συμφωνώ και ‘γω με την διάσταση που δίνεται στο ντοκυμαντέρ Debtocracy από το συγκεκριμένο σχόλιο. Το θετικό του ίδιου του ντοκυμαντέρ είναι ότι έφερε ξανά στην επιφάνεια – έστω και υποτυπωδώς – αυτό που καλούμε «διάλογο». Ο κόσμος δηλαδή που το παρακολούθησε δεν έμεινε απαθής. Αντιθέτως άλλοι συμφώνησαν, άλλοι διαφώνησαν (είτε κριτικά και εποικοδομητικά, είτε χοντροειδώς και σεχταριστικά όπως συνηθίζουν αρκετοί), αλλά τουλάχιστον οι περισσότεροι προθημοποιήθηκαν να συζητήσουν γι’αυτό. Το αρνητικό βέβαια του ντοκυμαντέρ είναι ότι κι αυτό παρέχει μια λύση, μια ετοιματζίδικη σκέψη όπως θα το αποκαλούσε και ο Latouche, οπότε ο διάλογος χάνει την πραγματική του υπόσταση και περιορίζεται στα όρια του Συμφωνώ – Διαφωνώ – Δξ/ΔΑ.

    Αυτό φυσικά και συμβάλλει στην μονοδρόμηση της σκέψης, αλλά δεν είναι φαινόμενο που συναντάται μόνο στο συγκεκριμένο ντοκυμαντέρ. Από το πρωί μέχρι το βράδυ στην τηλεόραση, στον Τύπο, στα τραπέζια που πίνουμε καφέ, στο ράδιο και γενικά όπου μπορεί να υπάρξει λόγος (ή διάλογος), βλέπουμε αυτή τη λογική του gallup, όπου κάποιος απλά ρίχνει στο τραπέζι το αίτημα και όλοι οι υπόλοιποι καλούμαστε απλά να το υπερασπιστούμε ή να το απορρίψουμε (ΝΑΙ/ΟΧΙ), χωρίς στην ουσία να προσπαθήσουμε να διαυγάσουμε κάποιο ζήτημα ή να στοχαστούμε πάνω σ’αυτό συνολικά. Η λογική του μανιχαϊσμού που φυσικά δεν λείπει ούτε από αυτό που αυτοαποκαλείται Αριστερά και επιθυμεί μια ριζοσπαστική μετατροπή του καπιταλισμού.

    Θα προκαλούσε έκπληξη επομένως για μένα αν το Debtocracy, έβγαινε εκτός των ορίων του τεχνο-οικονομικού και της ηθικής της οικονομίας και έθετε ευρύτερα ζητήματα. Αν υπάρχει ένα μεγάλο αρνητικό στο Debtocracy είναι ότι προσπαθεί να προεξοφλήσει το «που θα πάμε», εννοώντας φυσικά την έξοδο της χώρας από την κρίση, την υπερχρέωση ή όχι. Κατά τ’άλλα το ουσιώδες ερώτημα λείπει και δεν είναι άλλο από το «πού θέλουμε να πάμε», δηλαδή αν ακόμη και η λογική της κήρυξης του χρέους ως επαχθούς ή της παύσης πληρωμών οδηγήσει εκεί που όντως θέλουμε να πάμε. Δεν τίθεται απλά ένα πρόβλημα επίκαιρο και η ελληνική περίπτωση ως μια παρέκκλιση από τον Ορθό Λόγο που ενσαρκώνει δήθεν ο καπιταλισμός, αλλά το πρόβλημα οφείλεται στις ενδογενείς αντιφάσεις του καπιταλισμού (που πολύ σωστά ο φίλος κάνει μια νίξη από σκοπιά Μαρξ στο σχόλιο που μας προσφέρει).

    Να το πώ πιο απλά: Ποιος μας εγγυάται αν η Ελλάδα στο υποθετικό σενάριο ότι σε μια βδομάδα θα έχει μηδενικό χρέος (είναι και Μ.Σάββατο, θαυματουργή μερα!), αυτό το χρέος δεν θα ξαναδημιουργηθεί σταδιακά; Υπάρχει κάποιος που μπορεί να το αποδείξει; Διότι βάσει της λογικής του Debtocracy, όλα οφείλονται σε «λάθος» ανθρώπους, σε ανήθικους, καιροσκόπους κ.ο.κ. Αυτοί οι άνθρωποι πέσανε από τον ουρανό; Δεν είναι κι αυτοί στοιχεία του όλου, δηλαδή μέλη μιας κοινωνίας η οποία τους κάνει να είναι ως τέτοιοι; Μήπως όλοι οι υπόλοιποι άνθρωποι υπό το καθεστώς της καπιταλιστικής εκμετάλλευσης και αλλοτρίωσης και των καπιταλιστικών σημασιών (Βγάλτε όσα πιο πολλά λεφτά μπορείτε, στόχος είναι τα λεφτά έτσι είπε ο μπαμπάς, homo oeconomicus) αλλά και της υποκειμενίστικης λαίλαπας (όλα θα τα καταφέρεις μόνος σου, στα αρχίδια σου οι άλλοι, η κόλαση είναι οι άλλοι, μην εμπιστεύεσαι κανέναν) είναι άγιοι, οπότε δεν έχουμε παρά να αντικαταστήσουμε τους ανήθικους με τους εγγενώς αγίους της κοινωνίας; Όχι δεν μπορεί να εγγηυθεί κανείς ότι θα συμβεί κάτι τέτοιο. Το μόνο που μπορεί να εγγυηθεί κάποιος είναι ότι ΔΕΝ θα συμβεί κάτι τέτοιο κι ότι σε πολιτικό επίπεδο πάντα μα πάντα υπό καπιταλιστικές συνθήκες θα εμφανίζονται καιροσκόποι, ανήθικοι που ενδιαφέρονται μόνο για το προσωπικό κέρδος και βρίσκουν την ηδονή σε εξαψήφιους (τουλάχιστον!) αριθμούς.

    Δεν θα ήθελα να αναφερθώ καν στα επίπεδα της αντικειμενικότητας των οικονομικών νόμων και το πώς ακόμα και σε κατάσταση μηδενισμού του χρέους αυτό που θα συμβεί μακροπρόθεσμα είναι η επανεμφάνιση του γιατί δεν είναι και ο σκοπός να αποδεικνύουμε με χαρτί και μολύβι απλώς τί είναι και τί δεν είναι η οικονομία (δηλαδή να το δείξουμε απλώς αλγορυθμικά) ενώ εν τέλει και η οικονομία είναι ένα μέσο διαχείρισης από κάποιους, στη σημερινή της μορφή λίγους. Οι μαρξικοί οικονομικοί νόμοι είναι αρκετοί για τα χαρτιά, αλλά στην πραγματικότητα δεν έχουν και μεγάλη υπόσταση (καθώς σε αυτούς ο Μαρξ παραγνωρίζει το υποκειμενικό στοιχείο της «πάλης των τάξεων»)

  5. lathrometanastis Says:

    Ευχαριστώ για τις χρήσιμες παρατηρήσεις σας. Πιστεύω κι εγώ ότι ένα απλό restart, ένας μηδενισμός του χρέους δεν λύνει το πρόβλημα αν δεν αναλογιστούμε συλλογικά για το πώς φτάσαμε μέχρι εδώ, ποιές αξίες – ιδεολογήματα (παραγωγικότητα, καταναλωτισμός, προκλητική σπατάλη, εξατομικοποίηση, ανταγωνιστικότητα, συσσώρευση για τη συσσώρευση) κυριαρχούν στην καπιταλιστική κοινωνία και στην ελληνική της εκδοχή ειδικότερα.
    Και μια παράκληση για τους φίλους που έχουν προτιμήσει να στείλουν τις παρατηρήσεις τους στο mail μου: θα ήταν καλύτερο να υποβάλλουν τις όποιες αντιρρήσεις τους στο πιο πάνω κείμενο σε δημόσια συζήτηση…


Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s