Lathrometanastis

Τέχνη – Ανατροπή – Δημιουργία

Ο ΕΜΦΥΛΙΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 1946-1949, Εκδόσεις Εργατική Δημοκρατία 20/07/2010

Filed under: ΒΙΒΛΙΑ — lathrometanastis @ 7:18 μμ

Πριν από λίγο καιρό κυκλοφόρησε το βιβλίο του Λέανδρου Μπόλαρη που έχει σαν προμετωπίδα τον τίτλο «Επανάσταση και αντεπανάσταση στην Ελλάδα» και αποτελεί μια κριτική αναφορά στις μεταπολεμικές εξελίξεις στην Ελλάδα με τις γνωστές, τραγικές, συνέπειες τους.

Είναι καταρχήν θετική κάθε συνεισφορά σε μια ανοιχτή, ακόμα και σήμερα, συζήτηση για τις αιτίες που οδήγησαν στην μετεμφυλιακή τραγωδία και στην ολοκληρωτική επικράτηση ενός καθεστώτος που νομιμοποίησε de facto τους συνεργάτες των ναζί και ενορχήστρωσε ένα κλίμα τρόμου και τρομοκρατίας ενάντια σε  οποιαδήποτε αριστερή φωνή. Ωστόσο, αν και ο Λ.Μ. δηλώνει ήδη από την Εισαγωγή ότι «το βιβλίο είναι μια προσπάθεια να μπουν τα ζητήματα σε μια σειρά», το σίγουρο είναι ότι υποβαθμίζοντας κάποια πραγματικά δεδομένα και υπερτονίζοντας κάποια άλλα μπορεί  κάποιος να καταλήξει σε όποιο συμπέρασμα ο ίδιος επιθυμεί, μένοντας παρόλα αυτά πιστός στα γεγονότα…

–           «Η ιστορία δεν γράφεται με αν» είναι η φράση που επαναλαμβάνεται συχνά στη διάρκεια του βιβλίου, κι όμως η ουσία της επιχειρηματολογίας του βιβλίου στηρίζεται σε ένα διαρκές «αν»: «Αν» αυτό το κίνημα είχε την ηγεσία που του άξιζε, «αν» αυτό το κίνημα «στήριζε την ανεξαρτησία των αποικιών και ιδιαίτερα της Ινδίας θα προκαλούσε μεγάλα προβλήματα στο Σκόμπι» (σελ. 67), για να αναρωτηθεί στη σελ. 156 «αν η σύγκρουση είχε κατάληξη διαφορετική απ’ότι με τη Συμφωνία της Βάρκιζας, ποιός θα ήταν ο αντίκτυπος στο ιταλικό κίνημα;»

–           Οι προσεκτικές ακροβασίες και οι αποσιωπήσεις διαπερνούν ολόκληρο το βιβλίο, με χαρακτηριστικό παράδειγμα την εγκληματική γραμμή του ΚΚΕ για αποχή από τις εκλογές του 1946, μια απόφαση που ουσιαστικά «έδινε» στο κράτος τα πλήρη στοιχεία των μελών και των οπαδών της αριστεράς, αφού όποιος έκανε αποχή καταγραφόταν σαν μέλος ή συμπαθών και έμπαινε στο στόχαστρο της εκδικητικής μανίας της δεξιάς με ολέθριες συνέπειες για τον ίδιο και την οικογένειά του. Για το καθοριστικό αυτό ζήτημα, κομβικό «λάθος» της αριστεράς που συνέβαλε στην επιδείνωση των εξελίξεων, ο Λ.Μ. κάνει μια αναφορά δεκαεπτά (17) λέξεων (σελ. 86), χωρίς να αρθρώνει ούτε μια νύξη κριτικής.

–           Οι απόψεις του Λ.Μ. δεν προήλθαν από παρθενογέννηση: Αναφέρεται σε μια παράδοση που περιλαμβάνει τον Λένιν και τον Τρότσκι, ενώ στην Ελλάδα η αντίστοιχη αναφορά είναι στον πρώτο γραμματέα του ΚΚΕ Παντελή Πουλιόπουλο και στην 4η Διεθνή που αυτός ακολούθησε. Είναι εύλογη η απορία και εξόφθαλμη η έλλειψη οποιασδήποτε αναφοράς στην (υπαρκτή) αριστερή τροτσκιστική αντιπολίτευση και στη δράση τους στη διάρκεια εκείνων των χρόνων. Είναι εξωφρενική η έλλειψη αναφοράς από έναν συγγραφέα της (τροτσκιστικής) άκρας αριστεράς στις διώξεις, τα σταλινικά πογκρόμ και τις δολοφονίες των τροτσκιστών που τόλμησαν να διατυπώσουν πρώτοι αυτές τις αντιρρήσεις που ο ίδιος με την άνεση του χρόνου σήμερα επαναλαμβάνει… Αν ο Λ.Μ. ζούσε εκείνη την περίοδο θα είχε ενταχθεί στο ΚΚΕ γιατί εκεί βρισκόταν η πλειοψηφία ή σε κάποια μικρή, επαναστατική, μειοψηφική ομάδα;

–           Σε τελική ανάλυση, πέρα από τις επι μέρους παρατηρήσεις, υπάρχει ένα ζήτημα ουσίας: Κατά πόσο η εμφυλιακή περιπέτεια αποτελεί prova generale της κοινωνικής επανάστασης στην Ελλάδα ή αν ήταν μια ιστορική εξέλιξη που ξεφεύγει από τα κλασσικά ερμηνευτικά σχήματα αφού από την αρχή μέχρι το τέλος δεν κατάφερε να ξεπεράσει τη γραφειοκρατική της ηγεσία

Μια «κοινωνική επανάσταση» που καταδιώκει τους κοινωνικούς επαναστάτες της εποχής (τροτσκιστές);

Μια «κοινωνική επανάσταση» που απαγορεύει δια ροπάλου οποιαδήποτε αναφορά στην εξουσία των καπιταλιστών, προβάλλοντας την σταλινικής έμπνευσης «λαοκρατία» ανακατεμένη με έναν ακραίο εθνικισμό;

Μια «κοινωνική επανάσταση» που εν έτει 2010 ταυτίζεται με την κατάληψη της εξουσίας από την «πάνσοφη κεντρική επιτροπή του  κόμματος» όταν ολόκληρη η εμπειρία του 20ου αιώνα δείχνει  ότι αυτός ο δρόμος έχει αποτύχει σε οποιαδήποτε εκδοχή του;

Αυτές ήταν κάποιες (σκόρπιες) παρατηρήσεις και σχόλια με αφορμή το βιβλίο του Λ.Μ. Κι’ όμως, όλα αυτά δεν θεωρώ ότι είναι απλώς μια ιστορική αναφορά σε ζητήματα του παρελθόντος. Στις σημερινές συνθήκες της ανελέητης νεοφιλελεύθερης επέλασης, η αριστερά εμφανίζεται ανυπόληπτη, αμήχανη, ανίκανη να πείσει και να παρέμβει στις εξελίξεις. Μια εξήγηση γι’ αυτό είναι και η ανικανότητά (ή η ατολμία της) να μιλήσει χωρίς μισόλογα για τις αιτίες που μας έφεραν μέχρι εδώ…

Υ.Γ. 9/9/2012: Μόλις χτες ξεφύλλισα την 2η έκδοση του βιβλίου, όπου έχει προστεθεί και ένα συμπλήρωμα για τους τροτσκιστές στην κατοχή. Δεν θα σχολιάσω τα γραφόμενα, απλά, να σημειώσω ότι, έστω και αργά,  τουλάχιστον αντιλήφθηκαν τη χονδροειδή έλλειψη οποιασδήποτε σχετικής αναφοράς. Προοδεύουμε…

Advertisements
 

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s